Goździk
Goździk (Dianthus L.) – rodzaj roślin z rodziny goździkowatych. Obejmuje ok. 300 gatunków z terenu Eurazji i północnej Afryki. W Polsce rośnie dziko 11 gatunków, dość zmiennych morfologicznie. Tworzą mieszańce, niektóre występują w kilku odmianach. Nazwy dianthus używano od starożytności. Wywodzi się ją od Dios anthos – kwiat Zeusa. Gatunkiem typowym jest goździk ogrodowy (Dianthus caryophyllus L.)[2].
Spis treści |
[edytuj] Systematyka
Caryophyllus P. Miller, Cylichnanthus Dulac, Tunica Ludwig
- Pozycja wg APweb (2001...) – aktualizowany system APG II
Należy do rodziny goździkowatych (Caryophyllaceae), rzędu goździkowców (Caryophyllales) w obrębie dwuliściennych właściwych. W obrębie goździkowatych należy do podrodziny Caryophylloideae plemienia Caryophylleae[3].
- Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa goździkowe (Caryophyllidae Takht.), nadrząd Caryophyllanae Takht., rząd goździkowce (Caryophyllales Perleb), podrząd Caryophyllineae Bessey in C.K. Adams, rodzina goździkowate (Caryophyllaceae Juss.), plemię Diantheae Dumort., podplemię Dianthinae (Rchb.) Kitt. in A. Rich., rodzaj goździk (Dianthus L.)[4].
- Gatunki flory Polski[5]
- goździk brodaty (Dianthus barbatus L.)
- goździk kartuzek (Dianthus carthusianorum L.)
- goździk kosmaty (Dianthus armeria L.)
- goździk kropkowany (Dianthus deltoides L.)
- goździk lodowcowy, g. lodnikowy (Dianthus glacialis Haenke ex Jacq.)
- goździk lśniący (Dianthus nitidus Waldst. & Kit.) – gatunek w Polsce wymarły
- goździk łysy (D. collinus Waldst. & Kit., syn. D. glabriusculus (Kit.) Borbás) – gatunek w Polsce wymarły
- goździk okazały (Dianthus speciosus Rchb. syn. D. superbus L. ssp. alpestris)
- goździk piaskowy (Dianthus arenarius L., syn. D. serotinus Waldst. & Kit.)
- goździk polny (Dianthus campestris Bieb.)[6]
- goździk postrzępiony, g. pierzasty (Dianthus plumarius L.)
- goździk pyszny (Dianthus superbus L.)
- goździk siny (Dianthus gratianopolitanus Vill. syn. D. caesius Sm.)
- goździk skupiony (Dianthus compactus Kit, syn. D. barbatus L.)
- goździk alpejski (Dianthus alpinus L.)
- goździk amurski (Dianthus amurensis Jacq.)
- goździk chiński (Dianthus chinensis L.)
- goździk delikatny (Dianthus gracilis Sibth. et Sm.)
- goździk drobnołuskowy (Dianthus microlepis Boiss.)
- goździk Fischera (Dianthus fischeri Spreng.)
- goździk gallicki (Dianthus gallicus Pers.)
- goździk główkowy (Dianthus capitatus Balb.)
- goździk gruczołkowaty (Dianthus ferrugineus Mill.)
- goździk Hentera (Dianthus henteri Heuff.)
- goździk iberyjski (Dianthus cintranus Boiss. et Reut.)
- goździk igłowaty (Dianthus pinifolius Sibth. et Sm.)
- goździk Knappa (Dianthus knappii Asch. et Kanitz.)
- goździk krwisty (Dianthus cruentus Griseb.)
- goździk leśny (Dianthus sylvestris Wulf.)
- goździk łąkowy (Dianthus pratensis Bieb.)
- goździk montpeliański (Dianthus monspessulanus L.)
- goździk najeżony (Dianthus squarrosus Bieb.)
- goździk niskołodygowy (Dianthus subcaulis Vill.)
- goździk ogrodowy (Dianthus caryophyllus L.)
- goździk olbrzymi (Dianthus giganteus D'Urv.)
- goździk pagórkowaty (Dianthus collinus W. et K.)
- goździk Pontedery (Dianthus pontederae Kern.)
- goździk portugalski (Dianthus lusitanus Brot.)
- goździk późny (Dianthus serotinus W. et K.)
- goździk pstry (Dianthus versicolor Fisch.)
- goździk Seguiera (Dianthus seguieri Vill.)
- goździk siedmiogrodzki (Dianthus callizonus Schott et Kotschy)
- goździk skalny (Dianthus petraeus W. et K.)
- goździk szydlasty (Dianthus acicularis Fisch.)
- goździk trójpęczkowy (Dianthus trifasciculatus Kit.)
- goździk wąskolistny (Dianthus tenuifolius Schur.)
- goździk wąskopłatkowy (Dianthus leptopetalus Willd.)
- goździk widełkowaty (Dianthus furcatus Balb.)
- goździk wonny (Dianthus fragrans Adams)
- goździk wschodni (Dianthus orientalis Adams)
- goździk zaniedbany (Dianthus neglectus Loisel.)
- goździk zmienny (Dianthus polymorphus Bieb.)
[edytuj] Zastosowanie
Dzięki efektownym kwiatom i stosunkowo łatwej uprawie wiele gatunków jest uprawiane jako popularne rośliny ozdobne.
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Caryophyllales (ang.). Angiosperm Phylogeny Website, 2001–. [dostęp 2009-10-07].
- ↑ 2,0 2,1 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-28].
- ↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].
- ↑ Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Dianthus (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-28].
- ↑ 5,0 5,1 Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
- ↑ Pawlikowski P.: Dianthus campestris (Caryophyllaceae), a species new to Poland. W: Polish Botanical Journal, 53(1), 2008
- ↑ Ludmiła (red.) Karpowiczowa: Słownik nazw roślin obcego pochodzenia łacińsko-polski i polsko-łaciński. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973.